Je kunt de gestaltvisie op verschillende manieren omschrijven. Voor ons geldt:

Gestalt is een benaderingswijze.

Ook al suggereert de naam "gestalttherapie" dat het alleen om therapie zou gaan, toch beslaat het een gebied dat veel ruimer is dan dat van de psychotherapie alleen. Gestalttherapie wil zeker helend (en dus therapeutisch) zijn, zoals ook de term "gestalt" (d.w.z. een "geheel") duidelijk maakt. Gestalttherapie heeft haar voornaamste bronnen in de waarnemingspsychologie (Köhler), de veldtheorie (Lewin), de fenomenologie (Merleau-Ponty) en de antropologie (Buber). In ons instituut geven wij een nadere invulling aan deze benaderingswijze in twee verschillende afdelingen: de afdeling Arbeid en Persoon en de afdeling Opleiding Gestalttherapie.

De gestaltbenadering ondersteunt het gewaarzijn

Het begrip gewaarzijn kun je best omschrijven als waarnemend ervaren of ook wel: weet (resp. besef) hebben van hetgeen er tussen jou en je omgeving gebeurt. Het ondersteunen van het gewaarzijn in het proces van een zich voortdurend veranderende (subjectief beleefde) realiteit is een van de belangrijkste taken van de gestaltbenadering. Alle methoden en technieken die zij gebruikt zijn erop gericht dat doel te bereiken. Gewaarzijn speelt een uiterst belangrijke rol in het proces van verandering en heelwording. Het is het instrument bij uitstek bij het maken van verantwoorde keuzes.

De gestaltbenadering is relationeel

Uitgangspunt bij het begrijpen van individualiteit is het waarnemend ervaren dat "ik meer ik word naarmate jij steeds meer jij voor me wordt". In de gestaltbenadering is de wisselwerking tussen individu en omgeving het uitgangspunt. Dit uitgangspunt maakt de gestaltbenadering tot een dynamische en effectieve benaderingswijze met name in het begeleiden van veranderingsprocessen, zowel bij individuen als organsiaties.

De gestaltbenadering bevordert welbevinden en gezondheid

Gezondheid is het vermogen om een adequaat antwoord te geven (respons-ability) op de vragen die de realiteit aan ons stelt. Zogenaamd "abnormaal" gedrag is de best mogelijke oplossing die iemand gevonden heeft om in onleefbare omstandigheden toch te kunnen (over)leven. Het bevorderen van welbevinden is zodoende werken aan de relatie van de mens en diens omgeving.

Gestaltbenadering heeft het volgende te bieden

• beter leren omgaan met de relatie tussen lichaam, geest en emotie
• het verhogen van de kwaliteit van contact en communicatie
• het ervaren van opwinding in plaats van angst
• daden en woorden in overeenstemming leren brengen
• aandacht leren geven aan lichamelijke, psychische en maatschappelijke klachten en problemen
• het leren adequaat keuzen te maken- het leren omgaan met macht en machteloosheid
• het leren inzetten van spontaneïteit en creativiteit in (werk)relaties het leren samenwerken
• opbouwend omgaan met kwaadheid en agressie- eigen leiderschap en het steunen van anderen

Differentiatie:

Wat is een gestalttherapeut, - coach en -counseler?

In de literatuur en de begeleidingswereld worden de termen therapeut, counselor, coach vaak door elkaar gebruikt. Het is dus zinvol om aandacht te besteden aan deze verschillende typische begeleidingsvormen ten einde het onderscheid tussen deze verschillende soorten begeleiding te verhelderen.

1 Het veld

Wat gestalttherapeut, gestaltcounselor en gestaltcoach gemeenschappelijk hebben is de aandacht voor 'het veld'. Het type van begeleiding (therapie, counseling of coaching) wordt gedefinieerd door het veld. Wordt dit veld gedefinieerd als therapeutisch, counselend of coachend? Vervolgens is de belangrijke vraag voor de begeleider: welk mandaat heb ik in dit veld? De begeleider, hetzij: therapeut, counselor of coach zien wij als een "functie" in dit veld. Een functie is zoals het woord zegt: functioneel en dynamisch. Het verschilt van een rol in die zin dat een rol een labelende term is die verwijst naar een taak die iemand op zich neemt waarbij hij/zij zich voor doet als iemand die hij in wezen niet is. Een begeleider kan nooit een rol zijn. Het is een functie in het veld die gedefinieerd wordt op een bepaalde manier (therapeutisch, counselend, coachend).

Een rol is beperkt. Een functie is ik in relatie met de ander(en); het is een instrument in het veld. De taak van de begeleider is telkens de persoonlijke thema's terugbrengen naar de oorspronkelijke vraag binnen de context van dit veld. Als het mis gaat is dat omdat men het veld waarin men functioneert uit het oog verloren heeft. Natuurlijk raken de vragen en behoeften uit verschillende velden elkaar. Zo kan er in bijvoorbeeld een counselinggesprek een zeer persoonlijke vraag aan bod komen, die weliswaar in dit veld naar boven komt, maar ver voorbij de oorspronkelijke hulpvraag gaat van de cliënt De uitdaging voor de gestaltcounselor is dan te blijven staan in de spanning dat dit veld gedefinieerd is als counselend en de behoefte van de cliënt te begrijpen als figuur binnen de counselingrelatie en niet de definitie van de relatie op eigen gezag te veranderen in een therapeutische.

2. Eigenheid en verschillen van de begeleidingsvormen

De gestaltcounselor - cliëntrelatie

Als counselor ben je gericht op verheldering te brengen en je cliënt te ondersteunen in zijn ontwikkeling in relatie tot zijn omgeving, met betrekking tot deze specifieke vraag en in deze specifieke context : school, verpleging, maatschappelijk werk, instellingen, HRM, personeelszaken.Je hebt al een vak waarin je deskundig bent. De opleiding tot gestaltcounselor helpt je beter te worden in het vak dat je al hebt door je te bekwamen in het begeleidingsaspect ervan. De gestaltcounselor heeft notie van pathologie, maar verwijst de cliënt door naar een therapeut om deze te begeleiden.

De gestalttherapeut - cliëntrelatie

Therapie betekent heling, genezing. De benaming therapeut betekent dus 'heler'.De gestalttherapeut is gericht op de levenskwaliteit van de cliënt in relatie tot belangrijke anderen alsook de persoonlijke levensdoelen. Verleden en perspectief kunnen thema worden, steeds vanuit het hier en nu.
De gestalttherapeut is bekend met persoonlijkheidsstoornissen en pathologie en is in staat de cliënt te begeleiden om met zijn neuroses om te gaan en nieuw gedrag te ontwikkelen zodat er een wezenlijke verandering op gang komt. De therapeut is in staat de cliënt te ondersteunen bij existentiële vraagstukken.

De gestaltcoach - cliëntrelatie

Coach is een term uit sportwereld. Coaching is daar bedoeld om de atleet bewust te laten omgaan met de hoogte van de lat en hem de passende manier te helpen vinden om er vervolgens overheen te springen. Soms wordt van 'innerlijke coaching' gesproken als men de aandacht wil leggen op het mentale proces van het resultaat boeken of de prestatie leveren. Dit blijkt een effectiever manier dan simpelweg opdrachten geven over hoe het beter zou kunnen.
De relatie tussen de coach en de gecoachte wordt ervaren als ondersteunend en stimulerend.
De begeleiding is dus gericht op ondersteuning, stimulering van de persoon met betrekking tot een taak, een nieuwe situatie, functie in de werkcontext naar aanleiding van vastlopen, disfunctioneren, promotie, loopbaanontwikkeling.

3. Mandaat

Bij de drie vormen van begeleiding hoort een specifiek mandaat dat bepaald wordt door het veld waarin de begeleiding plaats vindt
De inhoud van het mandaat van de begeleider verschilt. Het veld bepaalt de mogelijkheden en de begrenzingen. Om mandaat te verwerven is het belangrijk dat de begeleider zijn manier van werken kan uitleggen en toelichten.
Het is niet aan de cliënt om de grenzen te bewaken, maar aan de begeleider. De voortdurende vraag voor de begeleider is hierbij: 'Welk mandaat heb ik in dit veld?' of 'Welk contract heb ik met de cliënt?'

Overzicht